Dilthey

Als Wilhelm Dilthey zou worden geïdentificeerd met een intellectueel vaderschap, zou het kunnen worden samengevat in een enkel woord waarvan de kracht voorop staat en waarvan de hedendaagse behoefte noodzakelijk is: begrip. Voor Dilthey is begrip het vermogen om in het eigen interieur de ervaring van anderen te doen herleven. Begrijpen is het begrijpen, bereiken, doordringen, het vinden van gerechtvaardigde of natuurlijke handelingen of gevoelens van een ander, maar zonder de noodzaak van een oorzakelijke verklaring die laat zien hoe de externe en interne omstandigheden noodzakelijkerwijs hebben geleid tot een actie, een passie of een representatieve figuratie. Begrijpen is eerder het plaatsen in de eigen ziel van de gevoelens, de vrije wil, de dwang, de omstandigheden, de voorstellingen, de motivaties, de geschiedenis, kortom, alles wat, als een vitale collage van gewaarwordingen, het hoofd doet zakken, de hand neemt, zich naast een andere plaatst, de eigen ziel één maakt met die van anderen en weet, zonder zoveel redenen, waarom men op zo'n manier gehandeld heeft. Maar Dilthey gaat verder en wil begrip kweken voor een methodologie voor de geesteswetenschappen.